Zonneplan thuisbatterij: hoe werkt dit abonnementsmodel?

Een Zonneplan thuisbatterij is een veelbesproken oplossing voor huishoudens die willen profiteren van de veranderende energiemarkt. Waar een traditionele thuisbatterij vaak wordt aangeschaft om uitsluitend de eigen zonne-energie op te slaan voor de avonduren, gooit Zonneplan het over een andere boeg. Het bedrijf biedt een concept waarbij de batterij actief wordt ingezet om te handelen op de energiemarkten. Maar hoe werkt dit precies, wat zijn de verwachte opbrengsten en hoe verhoudt zich dit tot het volledig in eigen beheer kopen van een accusysteem? In dit artikel leggen we de techniek en de financiële kant feitelijk uit.

Waarom een thuisbatterij steeds relevanter wordt

De Nederlandse energiemarkt is in transitie. Het aanbod van hernieuwbare energie uit wind en zon groeit hard, wat leidt tot grotere schommelingen in de stroomprijs. Op zonnige, winderige middagen is er vaak een overschot aan elektriciteit, terwijl er op grijze, windstille avonden een tekort is. Daarnaast speelt mee dat de salderingsregeling voor zonnepanelen zal verdwijnen. Voor meer informatie hierover kun je ons artikel lezen: Saldering stopt in 2027: wat betekent dat voor jou?. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat de waarde van stroom steeds meer afhangt van het moment waarop je het gebruikt of teruglevert. Dit is de basis waarop slimme batterijsystemen, waaronder die van Zonneplan, hun bestaansrecht baseren.

Hoe werkt het Zonneplan handelen precies?

Het concept van Zonneplan draait om geautomatiseerde stroomhandel. Om dit te begrijpen, is het belangrijk om te weten dat er verschillende energiemarkten zijn. De bekendste is de day-ahead markt (waar de prijzen een dag van tevoren per uur worden vastgesteld) en de onbalansmarkt (waar prijzen per kwartier of zelfs per minuut fluctueren op basis van het acute tekort of overschot op het net van netbeheerder TenneT).

Een thuisbatterij met dynamisch energiecontract kan op deze markten acteren. De software van Zonneplan neemt de besturing van de batterij over. Zodra er veel stroom op het net is en de prijzen laag of zelfs negatief zijn, laadt de batterij op. Is er een plotseling tekort en piekt de prijs? Dan ontlaadt de batterij en wordt de stroom aan het net verkocht. Jij als consument profiteert mee van de marges die hiermee behaald worden. Het systeem kijkt hierbij minder naar jouw specifieke zonnepanelen, en meer naar de actuele beursprijzen, omdat daar vaak het hoogste financiële rendement te behalen valt.

Rekenvoorbeeld 1: Verdienen met prijsverschillen

Om inzichtelijk te maken hoe handelen met een batterij in de praktijk werkt, kijken we naar een versimpeld voorbeeld op de energiemarkt. Stel, je hebt een batterij met een werkbare opslagcapaciteit van 10 kWh.

• Om 13:00 uur is er een groot overschot aan zonnestroom op het landelijke net. De stroomprijs inclusief belastingen duikt naar -€ 0,05 per kWh. De batterij laadt volledig op (10 kWh). Dit kost je geen geld; sterker nog, je ontvangt € 0,50 voor het afnemen van deze stroom.
• Om 19:00 uur is er veel vraag naar stroom en valt de zon weg. De prijs stijgt naar € 0,35 per kWh. De batterij ontlaadt de opgeslagen 10 kWh aan het net. Dit levert 10 x € 0,35 = € 3,50 op.

De bruto opbrengst van deze laad- en ontlaadcyclus is € 0,50 + € 3,50 = € 4,00.

In de werkelijkheid moet je rekening houden met conversieverliezen (ook wel round-trip efficiency genoemd). Vaak gaat er zo'n 10% aan energie verloren bij het omzetten van wisselstroom naar gelijkstroom en vice versa. De werkelijke netto opbrengst zal in dit specifieke voorbeeld dus iets lager uitvallen, rond de € 3,60 tot € 3,70. Over een heel jaar met honderden van dit soort cycli lopen de totale opbrengsten op, al varieert dit sterk afhankelijk van hoe volatiel de markt in een bepaald jaar is.

Zonneplan nul op de meter: wat houdt dat in?

In de marketing wordt vaak gesproken over 'Zonneplan nul op de meter'. Dit kan verwarrend werken. Een traditionele nul-op-de-meter-woning wekt op jaarbasis evenveel elektriciteit op als er verbruikt wordt (in kWh). Bij het concept van Zonneplan gaat het vaak om een financiële nul op de meter. Dit betekent dat de inkomsten uit de verkoop van je zonnestroom en de handelsinkomsten van de thuisbatterij hoog genoeg zijn om de kosten van je eigen stroomverbruik en vastrecht gedurende het jaar weg te strepen. Het bedrag onderaan je energierekening komt dan op nul euro uit. Dit is geen garantie; in jaren met weinig prijsschommelingen vallen de handelsinkomsten lager uit, waardoor je mogelijk alsnog moet bijbetalen.

Zelf een thuisbatterij kopen of kiezen voor een abonnementsmodel?

Het abonnements- of dienstenmodel van Zonneplan neemt consumenten veel werk uit handen, maar je levert ook een stukje onafhankelijkheid in. De aansturing en software zijn veelal gekoppeld aan de betreffende energieleverancier.

Het alternatief is zelf een onafhankelijke thuisbatterij aanschaffen en deze koppelen aan een onafhankelijk Energy Management System (EMS). Een voorbeeld uit de markt is de Growatt APX 10.0P met 10 kWh capaciteit, of je oriënteert je breder op een thuisbatterij van 10 kWh in het algemeen.

Wanneer je zelf een systeem koopt, ben je niet gebonden aan één specifieke energieleverancier. Je kunt op elk moment overstappen naar een andere aanbieder van dynamische tarieven, zonder dat je batterij stopt met slim handelen (mits je EMS onafhankelijk is). Bovendien behoud je de volledige gerealiseerde handelswinsten zonder abonnementskosten af te dragen. Daar staat tegenover dat je zelf de initiële investering van enkele duizenden euro's moet doen en zelf verantwoordelijk bent voor de configuratie.

Rekenvoorbeeld 2: Waarom het vermogen (kW) cruciaal is

Bij het vergelijken van systemen kijken veel mensen alleen naar de capaciteit in kilowattuur (kWh). Bij actief handelen op de onbalansmarkt is het vermogen van de omvormer, uitgedrukt in kilowatt (kW), minstens zo belangrijk. Dit bepaalt namelijk hoe snel de batterij kan reageren op een kortstondige prijspiek.

Stel, er ontstaat op de onbalansmarkt een extreme prijspiek van € 1,00 per kWh die precies 15 minuten (een kwartierwaarde) duurt. Je hebt twee systemen:

• Systeem A: 10 kWh capaciteit met een 2.5 kW omvormer.
• Systeem B: 10 kWh capaciteit met een 10 kW omvormer.

In dat ene kwartier kan Systeem A maximaal 0,625 kWh leveren (2.5 kW / 4). De opbrengst is € 0,63.

Systeem B kan in datzelfde kwartier 2,5 kWh leveren (10 kW / 4). De opbrengst is € 2,50.

Hoewel beide batterijen evenveel energie kunnen opslaan, kan Systeem B veel agressiever handelen tijdens korte, lucratieve prijsmomenten.

Levensduur en slijtage door intensief handelen

Een veelgestelde vraag is of het intensieve handelen op de energiemarkt niet slecht is voor de batterij. Een batterij die puur voor stroomhandel wordt ingezet, maakt vaak één tot twee volledige cycli per dag. Tegenwoordig wordt echter vrijwel altijd gebruikgemaakt van Lithium IJzerfosfaat (LFP) cellen. Lees hier meer over in ons artikel over de keuze tussen een LFP of NMC batterij.

LFP-batterijen kunnen doorgaans 5.000 tot 6.000 cycli aan voordat de capaciteit merkbaar terugloopt. Als de batterij voor stroomhandel zo'n 500 cycli per jaar maakt, gaat de celchemie technisch gezien tien tot twaalf jaar mee. Slijtage is dus absoluut een factor, maar moderne kwaliteitsbatterijen zijn hier speciaal voor ontworpen.

Voor wie is dit type aansturing geschikt?

De keuze voor een concept waarbij je batterij deels of volledig door je leverancier wordt aangestuurd, is afhankelijk van je persoonlijke situatie en wensen. Dit model past over het algemeen goed bij huishoudens die zich in de volgende punten herkennen:

• Je bent bereid over te stappen op een dynamisch energiecontract bij de betreffende leverancier.
• Je vindt het geen probleem dat een algoritme bepaalt wanneer de batterij laadt en ontlaadt.
• Je kijkt primair naar financieel rendement en hecht minder waarde aan het puur maximaliseren van je eigen opgewekte zonnestroom.
• Je accepteert dat verdiensten afhangen van marktschommelingen en dat inkomsten niet gegarandeerd zijn.

Conclusie

Een door de energieleverancier aangestuurde thuisbatterij verandert het apparaat van een opslagbox voor zonnestroom in een actief handelsinstrument. Door in te spelen op de onbalans in het stroomnet, kunnen financiële rendementen worden behaald. Het is een laagdrempelige manier om mee te doen op de flexibiliteitsmarkt. Overweeg je een systeem? Bedenk dan goed of je vast wilt zitten aan de hard- en software van één aanbieder, of dat je liever investeert in een onafhankelijk systeem waarmee je in de toekomst vrij kunt overstappen van energieleverancier.