Welke capaciteit thuisbatterij heb ik nodig?

De capaciteit thuisbatterij die u kiest, is een van de belangrijkste beslissingen bij de aanschaf van een energieopslagsysteem. De capaciteit, uitgedrukt in kilowattuur (kWh), bepaalt hoeveel elektrische energie de batterij kan opslaan om op een later moment weer af te geven. Kiest u een batterij met een te kleine capaciteit, dan moet u in de avonduren alsnog veel stroom van het net inkopen. Kiest u een te grote batterij, dan betaalt u voor opslagruimte die uw zonnepanelen nooit volledig vol krijgen of die u 's nachts niet verbruikt. In dit artikel bespreken we feitelijk hoe u de benodigde capaciteit berekent.

Waarom de juiste capaciteit belangrijk is

Een thuisbatterij heeft primair als doel om de kloof tussen de opwek van zonne-energie en het verbruik in huis te overbruggen. Overdag, wanneer de zon schijnt, wekken zonnepanelen vaak meer stroom op dan u op dat moment in huis verbruikt. Deze overtollige stroom kan in de batterij vloeien in plaats van naar het elektriciteitsnet. 's Avonds, wanneer de zon onder is en het stroomverbruik toeneemt (denk aan verlichting, koken, en de televisie), levert de batterij de opgeslagen stroom terug aan de woning.

Nu de saldering stopt in 2027, wordt het steeds relevanter om uw eigen opgewekte stroom zelf te verbruiken. Het opslaan van deze stroom verhoogt uw zogeheten zelfconsumptie. De mate waarin u dit kunt doen, valt of staat met een goed afgestemde opslagcapaciteit.

Vuistregels voor de capaciteit thuisbatterij

Om een eerste inschatting te maken van de opslagcapaciteit die u nodig heeft, hanteren installateurs vaak een aantal algemene vuistregels. Let op: deze regels zijn een startpunt, de exacte behoefte verschilt per situatie.

1. Op basis van jaarverbruik: Neem uw jaarlijkse stroomverbruik en deel dit door 1.000. Vermenigvuldig de uitkomst met 1 tot 1,5 kWh. Bij een jaarverbruik van 3.500 kWh komt u dan uit op een batterij van ongeveer 3,5 tot 5,25 kWh.

2. Op basis van zonnepanelen: Hanteer 1 tot 1,5 kWh opslagcapaciteit voor elke kilowattpiek (kWp) aan zonnepanelen op uw dak. Heeft u een systeem van 4.000 kWp, dan past daar doorgaans een batterij bij van 4 tot 6 kWh.

Rekenvoorbeeld 1: Opslag voor eigen verbruik

Om het effect van capaciteit in de praktijk te zien, maken we een concreet rekenvoorbeeld gericht op het verhogen van het eigen verbruik (zelfconsumptie).

Stel, een huishouden heeft een jaarlijks stroomverbruik van 4.000 kWh. Omgerekend is dit een gemiddeld verbruik van ongeveer 11 kWh per dag (4.000 / 365). Uit data blijkt dat een gemiddeld huishouden grofweg 30% tot 40% van dit dagelijkse verbruik tijdens de avond- en nachturen realiseert, wanneer de zonnepanelen niets opwekken.

• Totale dagelijkse stroomvraag: 11 kWh
• Verbruik in de avond en nacht (ongeveer 35%): 3,85 kWh

In deze situatie moet de thuisbatterij in staat zijn om de nachtelijke uren te overbruggen. Een Thuisbatterij 5 kWh is in dit scenario een logische keuze. Een passend product uit de markt is bijvoorbeeld de Huawei LUNA2000-5-S0. Deze levert 5 kWh aan opslagcapaciteit en heeft een vermogen van 2,5 kW. De prijs ligt rond de €3.190. Hiermee kan het huishouden de opgewekte zonnestroom van overdag opslaan en het volledige nachtverbruik van 3,85 kWh moeiteloos dekken, met een kleine buffer voor onvoorziene omstandigheden.

Het verschil tussen eigen verbruik en stroomhandel

Bovenstaand rekenvoorbeeld gaat uit van een traditionele situatie waarbij u de batterij inzet voor uw eigen stroombehoefte. De markt voor thuisbatterijen is echter veranderd. Tegenwoordig kiezen veel consumenten voor een dynamisch energiecontract thuisbatterij. Bij een dynamisch contract schommelen de stroomprijzen per uur.

Als u een thuisbatterij primair inzet om te handelen op de energiemarkt, gelden er andere regels voor de capaciteit thuisbatterij. In dit geval wilt u stroom inkopen wanneer de uurprijs laag of zelfs negatief is, en deze stroom weer verkopen (terugleveren aan het net) op momenten dat de prijs piekt. Voor deze strategie is een grotere capaciteit vaak wenselijker, omdat u dan grotere volumes stroom tegelijk kunt verhandelen.

Rekenvoorbeeld 2: Handelen met dynamische tarieven

Stel dat u wilt inspelen op de uurprijzen. U constateert dat de stroomprijs tussen 13:00 en 15:00 uur extreem laag is, en tussen 18:00 en 21:00 uur juist erg hoog. U wilt in die twee goedkope uren zoveel mogelijk stroom opslaan.

Hierbij speelt niet alleen de capaciteit (kWh) een rol, maar ook het vermogen (kW) van de batterij en omvormer. Het vermogen bepaalt hoe snel de batterij kan opladen.

Stel, u kiest voor een Tesla Powerwall 3. Deze heeft een aanzienlijke opslagcapaciteit van 13,5 kWh en een zeer hoog laad/ontlaadvermogen van 11,5 kW. De richtprijs van deze eenheid is ongeveer €9.490.

• Goedkope laadperiode: 2 uur
• Laadvermogen batterij: 11,5 kW
• Theoretisch haalbare opslag in 2 uur: 2 uur * 11,5 kW = 23 kWh.

Omdat de Tesla Powerwall 3 een maximale capaciteit van 13,5 kWh heeft, is de batterij in dit geval ruim binnen de twee uur durende 'goedkope window' volledig opgeladen. Tijdens de dure uren in de avond kan de batterij deze 13,5 kWh vervolgens in hoog tempo weer aan het net leveren om financieel rendement te behalen.

Hadden we in dit handels-scenario gekozen voor een batterij met 10 kWh capaciteit maar slechts 2,5 kW vermogen, dan had deze batterij in diezelfde twee uur maximaal 5 kWh kunnen opslaan (2 uur * 2,5 kW). Voor stroomhandel is dus de combinatie van een hoge capaciteit thuisbatterij en een hoog vermogen essentieel.

Belangrijke factoren om rekening mee te houden

Bij het definitief vaststellen van de juiste accucapaciteit voor uw specifieke woonsituatie, moet u de volgende variabelen tegen elkaar afwegen:

• Huidig en toekomstig stroomverbruik: Plant u de aanschaf van een warmtepomp of een elektrische auto? Dan zal uw verbruik in de toekomst stijgen.
• Grootte van de zonnepanelen-installatie: Uw zonnepanelen moeten op een gemiddelde dag voldoende overschot produceren om de gekozen capaciteit thuisbatterij vol te krijgen.
• Fysieke ruimte in huis: Opslagcapaciteit neemt ruimte in beslag. Een 5 kWh batterij weegt doorgaans tussen de 40 en 70 kg, terwijl een model met 15 kWh ruim boven de 150 kg kan wegen en aanzienlijk groter is.
• Aansluiting in de meterkast: Een batterij met een hoge capaciteit en een hoog vermogen (zoals 10 kW) vereist vaak een 3-fasen aansluiting in uw meterkast.

De invloed van seizoenen op de capaciteit

Het is belangrijk om realistische verwachtingen te hebben over de inzetbaarheid van uw opslagcapaciteit door het jaar heen. In Nederland hebben we te maken met sterke seizoensinvloeden. In de zomermaanden produceren zonnepanelen enorm veel stroom. Een kleine batterij zit al om 10:00 uur 's ochtends vol, waarna het overschot alsnog het net in stroomt.

In de wintermaanden (november tot en met februari) is de situatie omgedraaid. De dagen zijn kort en de zonnekracht is zwak. Het gebeurt in deze maanden vaak dat uw zonnepanelen niet genoeg stroom opwekken om uw directe huishoudelijke verbruik overdag te dekken. Er is in dat geval nul overschot om de batterij mee op te laden. In de winter zal de batterij op zonne-energie alleen dus vaak leeg blijven staan. Het heeft daarom geen zin om de capaciteit van uw thuisbatterij dusdanig groot te kiezen met het idee om 'zomerstroom' te bewaren voor de winter. Een thuisbatterij is uitsluitend bedoeld voor een dag- en nachtcyclus.

Modulair uitbreiden als veilige keuze

Bent u onzeker over hoeveel capaciteit u precies nodig heeft? Veel fabrikanten bieden tegenwoordig modulaire systemen aan. Dit betekent dat u de installatie opbouwt uit meerdere losse accublokken.

Merken zoals BYD, Growatt en Pylontech werken veelvuldig met dit principe. U kunt bijvoorbeeld starten met een basismodule van 5 kWh. Blijkt na een jaar dat de batterij 's avonds structureel te vroeg leeg is en u toch weer stroom van het net moet inkopen, dan kunt u eenvoudig een extra batterijmodule van 5 kWh op het bestaande systeem klikken om de capaciteit te verdubbelen naar 10 kWh. Raadpleeg wel altijd vooraf of de door u gekozen omvormer de beoogde maximale uitbreiding qua vermogen aan kan.

Concluderend is er geen universeel antwoord op de vraag welke accucapaciteit het beste is. Inventariseer uw nachtverbruik, bereken hoeveel overschot uw zonnepanelen leveren, bedenk of u zelf stroom wilt gebruiken of verhandelen, en stem de opslaggrootte af op die feitelijke data.